Υπεύθυνος τζόγος – όρια, σημάδια εθισμού και βοήθεια

Ο τζόγος ως ψυχαγωγία με κόστος

Ο υπεύθυνος τζόγος προϋποθέτει καθαρή εικόνα του πιθανού κόστους, όχι προσδοκία ότι ένα παιχνίδι θα αποφέρει κέρδος. Το ποσό που ποντάρεται συνολικά μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από τα χρήματα που κατατέθηκαν, επειδή τα ίδια χρήματα ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν σε πολλούς γύρους. Οι αριθμοί των πιθανοτήτων περιγράφουν μακροχρόνιους μέσους όρους και όχι το αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης συνεδρίας. Η κατανόηση αυτής της διαφοράς βοηθά να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι του τζόγου ως πραγματικό κόστος ψυχαγωγίας.

Το κόστος σε αριθμούς

Ο βασικός υπολογισμός είναι: αναμενόμενη απώλεια = συνολικό στοίχημα × πλεονέκτημα καζίνο. Ως συνολικό στοίχημα μετράται το άθροισμα όλων των πονταρισμάτων στους γύρους, όχι μόνο το αρχικό ποσό που μεταφέρθηκε στον λογαριασμό. Στους κουλοχέρηδες, το πλεονέκτημα καζίνο αντιστοιχεί στο ποσοστό που δεν επιστρέφεται θεωρητικά στους παίκτες: ποσοστό επιστροφής 94–97% σημαίνει μέση απώλεια 3–6%.

Ενδεικτική αναμενόμενη απώλεια με βάση το συνολικό στοίχημα
Παιχνίδι και παραδοχή	Συνολικό στοίχημα	Υπολογισμός	Αναμενόμενη απώλεια
Ευρωπαϊκή ρουλέτα, πλεονέκτημα 2,70%	1.000 €	1.000 × 0,027	27 €
Ευρωπαϊκή ρουλέτα, πλεονέκτημα 2,70%	500 €	500 × 0,027	13,50 €
Κουλοχέρης, επιστροφή 97% και απώλεια 3%	1.000 €	1.000 × 0,03	30 €
Κουλοχέρης, επιστροφή 94% και απώλεια 6%	1.000 €	1.000 × 0,06	60 €

Η ευρωπαϊκή ρουλέτα έχει πλεονέκτημα καζίνο 2,70%, ενώ στους κουλοχέρηδες το αναφερόμενο ποσοστό επιστροφής μεταβάλλεται συνήθως από 94% έως 97%. Για παράδειγμα, στο συνολικό στοίχημα των 1.000 €, οι υπολογισμοί δίνουν 27 € στη ρουλέτα και 30–60 € στους κουλοχέρηδες.

Πρόκειται για θεωρητικές μέσες απώλειες σε μεγάλο αριθμό γύρων, όχι για πρόβλεψη του αποτελέσματος ενός παιχνιδιού: σε μια σύντομη συνεδρία μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη απώλεια, μικρότερη απώλεια ή κέρδος. Οι ζημίες είναι το κόστος της ψυχαγωγίας, όχι χρέος που πρέπει να ανακτηθεί με νέο στοίχημα.

Μύθοι που οδηγούν σε απώλειες

Ορισμένες παρανοήσεις κάνουν ένα στοίχημα να φαίνεται πιο ασφαλές ή πιο πιθανό να κερδίσει απ’ όσο είναι πραγματικά.

Πλάνη του παίκτη: Μετά από αρκετές φορές που εμφανίστηκε κόκκινο στη ρουλέτα, κάποιος θεωρεί ότι το μαύρο «πρέπει» να έρθει, παρότι κάθε γύρος είναι ανεξάρτητος.
Κυνήγι απωλειών: Ένας παίκτης διπλασιάζει το επόμενο ποντάρισμα μετά από ήττα, πιστεύοντας ότι θα καλύψει τη ζημία, χωρίς να αυξάνεται η πιθανότητα νίκης.
Παραλίγο νίκη: Δύο ίδια σύμβολα και ένα διαφορετικό στον κουλοχέρη μοιάζουν κοντά σε κέρδος, αλλά δεν αποτελούν μερική νίκη ούτε προβλέπουν τον επόμενο γύρο.
Ψευδαίσθηση ελέγχου: Η επιλογή συγκεκριμένων αριθμών ή η αλλαγή του πονταρίσματος μπορεί να μοιάζει καθοριστική, όμως δεν αλλάζει τις πιθανότητες ενός τυχαίου αποτελέσματος.

Προηγούμενες απώλειες δεν αυξάνουν την πιθανότητα νίκης στον επόμενο ανεξάρτητο γύρο· η αύξηση του πονταρίσματος αλλάζει μόνο το ποσό που διακινδυνεύεται.

Πρακτικά όρια

Τα όρια τζόγου είναι πιο χρήσιμα όταν μετατρέπονται σε συγκεκριμένα ποσά και χρονικά διαστήματα, αντί να μένουν στην πρόθεση «θα σταματήσω όταν χρειαστεί». Για υπεύθυνο τζόγο, ορίστε τα πριν ανοίξετε παιχνίδι ή λογαριασμό και αντιμετωπίστε τα ως σταθερούς κανόνες. Το διαθέσιμο ποσό πρέπει να προκύπτει μόνο αφού έχουν καλυφθεί ενοίκιο, λογαριασμοί, τρόφιμα και άλλες υποχρεώσεις. Οι επιλογές που προσφέρουν οι αδειοδοτημένοι πάροχοι μπορούν να στηρίξουν αυτούς τους κανόνες, όχι να αντικαταστήσουν τον προσωπικό προγραμματισμό.

Προϋπολογισμός

Καθορίστε ένα μηνιαίο ποσό που μπορείτε να χάσετε χωρίς να επηρεαστούν βασικά έξοδα ή αποταμίευση. Δεν υπάρχει ενιαίο κατάλληλο ποσό για όλους: τα 20 ευρώ τον μήνα μπορεί να είναι ανεκτά για ένα άτομο, ενώ τα 50 ευρώ να είναι ήδη υπερβολικά για κάποιο άλλο. Οι αριθμοί είναι παραδείγματα, όχι προτεινόμενα όρια.

Καταγράψτε πρώτα ενοίκιο, δόσεις, λογαριασμούς, τρόφιμα και μετακινήσεις· το ποσό για παιχνίδι υπολογίζεται μόνο από χρήματα που απομένουν μετά από αυτές τις υποχρεώσεις.
Θέστε μηνιαίο ανώτατο ποσό απώλειας, για παράδειγμα 20 ευρώ, και μην το αυξάνετε επειδή εξαντλήθηκε νωρίς ή επειδή περιμένετε να ανακτήσετε προηγούμενες απώλειες.
Χωρίστε το ποσό σε εβδομαδιαία μερίδια: με όριο 40 ευρώ τον μήνα, μπορείτε να διαθέτετε έως 10 ευρώ την εβδομάδα και όχι ολόκληρο το ποσό σε μία βραδιά.
Κρατήστε τα χρήματα των βασικών εξόδων σε ξεχωριστό λογαριασμό και μην μεταφέρετε χρήματα από εκεί για συμμετοχή, ακόμη κι αν η μεταφορά είναι άμεση.
Μην δανείζεστε από συγγενείς ή φίλους και μην χρησιμοποιείτε πιστωτική κάρτα, υπερανάληψη ή αγορά με πίστωση για να χρηματοδοτήσετε παιχνίδι.
Όταν φτάσετε το προκαθορισμένο ποσό απώλειας, σταματήστε για τον υπόλοιπο μήνα· μην υπολογίζετε κέρδη που μπορεί να προκύψουν ως νέο διαθέσιμο κεφάλαιο.

Σημειώστε το όριο σε ημερολόγιο ή εφαρμογή προϋπολογισμού και ελέγξτε τις συναλλαγές μία φορά την εβδομάδα. Οι κανόνες λειτουργούν μόνο αν τεθούν πριν από το παιχνίδι, όταν δεν υπάρχει πίεση να συνεχίσετε.

Χρόνος

Ορίστε διάρκεια για κάθε συνεδρία πριν ξεκινήσετε, για παράδειγμα έως 45 λεπτά, και βάλτε ξυπνητήρι σε συσκευή που δεν χρησιμοποιείτε για το παιχνίδι. Μια πρακτική επιλογή είναι ένα προγραμματισμένο βράδυ την εβδομάδα, αντί για σύντομες, απρογραμμάτιστες επισκέψεις κάθε μέρα. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι προσωπικός κανόνας, όχι επίσημο ιατρικό όριο. Υπολογίστε τον χρόνο με βάση τον ρυθμό του παιχνιδιού. Αν ένας γύρος διαρκεί περίπου 30 δευτερόλεπτα, 60 γύροι αντιστοιχούν σε περίπου 30 λεπτά καθαρού παιχνιδιού· η αναμονή και η πλοήγηση προσθέτουν χρόνο, γι’ αυτό μην μετράτε μόνο τους γύρους. Σε γρηγορότερο παιχνίδι, 120 γύροι των 15 δευτερολέπτων καταλαμβάνουν επίσης 30 λεπτά. Προγραμματίστε διάλειμμα 5–10 λεπτών μετά από κάθε 20–30 λεπτά και απομακρυνθείτε από την οθόνη αντί να συνεχίσετε πατώντας αυτόματα το επόμενο παιχνίδι. Όταν τελειώσει η προγραμματισμένη διάρκεια, κλείστε τη συνεδρία, ακόμη κι αν δεν έχει συμπληρωθεί το χρηματικό όριο. Μην παρατείνετε το παιχνίδι για να «στρογγυλέψετε» τη διάρκεια ή να περιμένετε ένα ακόμη αποτέλεσμα.

Εργαλεία των αδειοδοτημένων παρόχων

Η απόφαση ΕΕΕΠ 163/5/9.7.2015, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β΄ 1788/2015, αποτελεί πλαίσιο υπεύθυνου παιχνιδιού για τους παρόχους. Οι αδειοδοτημένοι πάροχοι διαθέτουν εργαλεία που επιτρέπουν στον χρήστη να θέτει όρια καταθέσεων και χρόνου, καθώς και επιλογές αυτοαποκλεισμού. Οι ονομασίες και τα βήματα ρύθμισης μπορεί να διαφέρουν ανά υπηρεσία, γι’ αυτό ελέγξτε τις σχετικές ρυθμίσεις του λογαριασμού πριν από την πρώτη συμμετοχή. Το όριο κατάθεσης περιορίζει τα χρήματα που μπορούν να μπουν στον λογαριασμό μέσα σε χρονικό διάστημα, όπως μία ημέρα, μία εβδομάδα ή έναν μήνα, ανάλογα με τις διαθέσιμες επιλογές. Το όριο χρόνου ή η υπενθύμιση διάρκειας βοηθά να παρακολουθείτε πόση ώρα έχει περάσει. Επιλέξτε ποσό και διάρκεια που ανταποκρίνονται στον προσωπικό σας προϋπολογισμό και στο πρόγραμμα που έχετε ήδη αποφασίσει· μην περιμένετε να εμφανιστεί προειδοποίηση για να σταματήσετε. Ο αυτοαποκλεισμός είναι επιλογή αποχής για καθορισμένο ή μεγαλύτερο διάστημα, σύμφωνα με τις δυνατότητες που προβλέπονται από τον πάροχο. Σύμφωνα με το άρθρο 33 του Ν. 4002/2011, όσοι έχουν αυτοαποκλειστεί δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν. Ενεργοποιήστε το εργαλείο από τις ρυθμίσεις ή επικοινωνήστε με τον πάροχο για τη διαδικασία εφαρμογής του. Τα όρια και οι αποκλεισμοί έχουν νόημα όταν τίθενται πριν από το παιχνίδι, όχι αφού έχει αρχίσει η συνεδρία.

Πότε ο τζόγος γίνεται πρόβλημα

Η μετάβαση από την περιστασιακή συμμετοχή σε μια συμπεριφορά που προκαλεί δυσκολίες μπορεί να γίνει σταδιακά. Αλλαγές στη συχνότητα, στις σκέψεις και στις σχέσεις με τους άλλους προσφέρουν ενδείξεις ότι ο τζόγος επηρεάζει την καθημερινότητα. Τα σημάδια εθισμού δεν αρκούν από μόνα τους για να τεθεί διάγνωση, αλλά μπορούν να βοηθήσουν στην αναγνώριση ενός προβλήματος. Τα ιατρικά κριτήρια προσφέρουν ένα συγκεκριμένο πλαίσιο αξιολόγησης, το οποίο εφαρμόζεται από κατάλληλο επαγγελματία.

Σημάδια εθισμού

Τα σημάδια εθισμού μπορεί να εμφανίζονται με διαφορετικούς τρόπους και να επηρεάζουν την εργασία, τις σχέσεις ή την οικονομική καθημερινότητα. Ενδεικτικές αλλαγές στη συμπεριφορά περιλαμβάνουν:

Αυξάνονται τα ποσά ή η συχνότητα παιχνιδιού για να επιτευχθεί η ίδια ένταση· για παράδειγμα, μια παλιότερη μικρή συμμετοχή δεν φαίνεται πλέον αρκετή.
Ο τζόγος καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των σκέψεων: το άτομο αναπολεί προηγούμενα παιχνίδια, σχεδιάζει την επόμενη συμμετοχή ή αναζητά χρήματα για αυτήν.
Οι προσπάθειες περιορισμού αποτυγχάνουν επανειλημμένα· μπορεί να τεθούν συγκεκριμένες ημερομηνίες διακοπής, αλλά η συμμετοχή να ξαναρχίζει σύντομα.
Εμφανίζεται έντονη ανησυχία ή ευερεθιστότητα όταν το άτομο προσπαθεί να μειώσει ή να σταματήσει τον τζόγο, ακόμη και για λίγες ημέρες.
Μετά από απώλειες, το άτομο επιστρέφει για να ανακτήσει τα χρήματα, αντί να αποδεχθεί ότι το προηγούμενο παιχνίδι έχει τελειώσει.
Αποκρύπτεται η έκταση της συμμετοχής, με ψέματα για τον χρόνο ή τα χρήματα που δαπανήθηκαν και με απόκρυψη συναλλαγών από οικείους.
Παραμελούνται υποχρεώσεις ή σχέσεις· ακυρώνονται συναντήσεις, καθυστερούν εργασίες ή χάνονται ευκαιρίες επειδή προτεραιότητα αποκτά το παιχνίδι.

Όταν τέτοιες συμπεριφορές επαναλαμβάνονται, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές συνέπειες στην καθημερινότητα και στις σχέσεις. Η καταγραφή συγκεκριμένων περιστατικών, όπως οι αποτυχημένες προσπάθειες διακοπής ή οι συγκρούσεις με οικείους, βοηθά να περιγραφεί με ακρίβεια η αλλαγή.

Τι λένε τα ιατρικά κριτήρια

Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, πέμπτη έκδοση (DSM-5), περιγράφει εννέα κριτήρια για τη διαταραχή τζόγου. Η διάγνωση απαιτεί να εμφανίζονται τέσσερα ή περισσότερα από αυτά μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών. Τα κριτήρια αφορούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφοράς και δεν αποτελούν αυτοτελές τεστ για προσωπική διάγνωση. 1. Χρειάζονται ολοένα μεγαλύτερα χρηματικά ποσά για να επιτευχθεί η επιθυμητή διέγερση από τον τζόγο. 2. Προκύπτει ανησυχία ή ευερεθιστότητα όταν γίνεται προσπάθεια περιορισμού ή διακοπής του παιχνιδιού. 3. Έχουν γίνει επανειλημμένες, ανεπιτυχείς προσπάθειες ελέγχου, μείωσης ή διακοπής της συμμετοχής. 4. Ο τζόγος απασχολεί επίμονα τη σκέψη, όπως με αναμνήσεις προηγούμενων παιχνιδιών, σχεδιασμό νέων συμμετοχών ή αναζήτηση χρημάτων. 5. Το άτομο συχνά καταφεύγει στον τζόγο όταν βιώνει δυσφορία, όπως ενοχή, άγχος, θλίψη ή αίσθημα αδυναμίας. 6. Μετά την απώλεια χρημάτων επιστρέφει συχνά άλλη ημέρα, προσπαθώντας να ανακτήσει όσα έχασε. 7. Λέει ψέματα για να αποκρύψει την έκταση της συμμετοχής από την οικογένεια, τον θεραπευτή ή άλλα πρόσωπα. 8. Έχει θέσει σε κίνδυνο ή χάσει σημαντική σχέση, εργασία ή εκπαιδευτική ή επαγγελματική ευκαιρία εξαιτίας του τζόγου. 9. Βασίζεται σε άλλους για να καλύψει οικονομικά προβλήματα που προκλήθηκαν από τον τζόγο. Η Διεθνής Ταξινόμηση Νόσων, ενδέκατη αναθεώρηση (ICD-11), καταχωρεί τη διαταραχή τζόγου με τον κωδικό 6C50. Τα συστήματα ταξινόμησης βοηθούν τους επαγγελματίες να περιγράφουν και να αξιολογούν το πρόβλημα με κοινά κριτήρια, αλλά η εφαρμογή τους απαιτεί κλινική εκτίμηση. Μόνο γιατρός ή επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να διαγνώσει διαταραχή τζόγου, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό, τη διάρκεια και τον αντίκτυπο των συμπεριφορών. Η έγκαιρη αναγνώριση των αλλαγών διευκολύνει την πρόσβαση σε βοήθεια.

Πού να βρείτε βοήθεια στην Ελλάδα

Η βοήθεια για τζόγο στην Ελλάδα μπορεί να ξεκινήσει από τον οικογενειακό γιατρό ή από δημόσια υπηρεσία που αντιμετωπίζει τις εξαρτήσεις. Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) ιδρύθηκε με τον Ν. 5129/2024 και λειτουργεί από την 1η Φεβρουαρίου 2025. Το πρόγραμμα ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ αποτελεί πλέον μέρος του ΕΟΠΑΕ και προσφέρει δωρεάν υποστήριξη στην Αττική. Αν η πρόσβαση σε θεραπεία δεν είναι άμεση, ο αυτοαποκλεισμός από αδειοδοτημένο πάροχο μπορεί να διακόψει τη συμμετοχή στα παιχνίδια του συγκεκριμένου παρόχου. Η δημόσια βοήθεια είναι δωρεάν και εμπιστευτική, ενώ μπορούν να απευθυνθούν στις υπηρεσίες και συγγενείς που αναζητούν καθοδήγηση.

Δημόσιες υπηρεσίες για τις εξαρτήσεις

Για μια πρώτη επαφή, μπορείτε να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας και να ζητήσετε παραπομπή σε δημόσια υπηρεσία αντιμετώπισης εξαρτήσεων. Οι διαθέσιμες δομές διαφέρουν ανά περιοχή, γι’ αυτό είναι χρήσιμο να περιγράψετε ότι το ζήτημα αφορά τον τζόγο και να ρωτήσετε ποια υπηρεσία αναλαμβάνει περιστατικά συμπεριφορικών εξαρτήσεων.

Οικογενειακός γιατρός: Μπορεί να ακούσει το αίτημα, να εκτιμήσει τις άμεσες ανάγκες υγείας και να κατευθύνει σε δημόσια δομή ψυχικής υγείας ή εξαρτήσεων.
Δημόσιες μονάδες εξαρτήσεων: Παρέχουν αξιολόγηση και θεραπευτική υποστήριξη, με το κατάλληλο πρόγραμμα να εξαρτάται από την περιοχή και τις ανάγκες του ατόμου.
ΕΟΠΑΕ: Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων συντονίζει υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας· ιδρύθηκε με τον Ν. 5129/2024 και λειτουργεί από την 1η Φεβρουαρίου 2025.
ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ: Το πρόγραμμα είναι πλέον μέρος του ΕΟΠΑΕ και προσφέρει δωρεάν βοήθεια για προβλήματα τζόγου στην Αττική, τόσο σε άτομα όσο και σε οικογένειες.
Εξωτερικά ιατρεία δημόσιων νοσοκομείων: Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας μπορούν να αξιολογήσουν συνυπάρχουσες δυσκολίες και να ενημερώσουν για κατάλληλη δημόσια θεραπευτική διαδρομή.
Υπηρεσίες ψυχικής υγείας στην κοινότητα: Μπορούν να βοηθήσουν στην αρχική καθοδήγηση και στην αναζήτηση διαθέσιμης δομής, ιδίως όταν δεν είναι σαφές πού να γίνει η πρώτη επικοινωνία.

Κατά την επικοινωνία, αναφέρετε αν υπάρχουν χρέη, έντονη ψυχική πίεση ή δυσκολία να σταματήσει το παιχνίδι· αυτές οι πληροφορίες βοηθούν την υπηρεσία να προτείνει κατάλληλο επόμενο βήμα. Η δημόσια υποστήριξη για τον εθισμό στον τζόγο παρέχεται δωρεάν και με εμπιστευτικότητα.

Αυτοαποκλεισμός

Ο αυτοαποκλεισμός ζητείται απευθείας από τον αδειοδοτημένο πάροχο στον οποίο παίζετε. Επικοινωνήστε με την εξυπηρέτηση πελατών ή χρησιμοποιήστε τη σχετική λειτουργία του λογαριασμού, εφόσον παρέχεται, και δηλώστε καθαρά ότι θέλετε να αποκλειστείτε από τη συμμετοχή στα παιχνίδια. Αν παίζετε σε φυσικό χώρο, απευθυνθείτε στον ίδιο τον πάροχο για τη διαδικασία που εφαρμόζει.

Ο πάροχος μπορεί να ζητήσει στοιχεία ταυτοποίησης, ώστε να επιβεβαιώσει ότι το αίτημα αφορά τον λογαριασμό σας και να εφαρμόσει τον αποκλεισμό. Ζητήστε επιβεβαίωση ότι το αίτημα καταχωρίστηκε, από πότε ισχύει και ποια διάρκεια ή διαδικασία προβλέπεται. Οι όροι εφαρμογής μπορεί να διαφέρουν ανά πάροχο, επομένως διαβάστε την ενημέρωση που θα σας δοθεί και κρατήστε την επιβεβαίωση.

Όσο ο αυτοαποκλεισμός είναι ενεργός, δεν επιτρέπεται να παίξετε στον πάροχο από τον οποίο αποκλειστήκατε. Δεν πρόκειται απλώς για υπενθύμιση ή προσωρινό όριο που μπορείτε να αγνοήσετε: ο πάροχος οφείλει να εφαρμόσει τον αποκλεισμό σύμφωνα με τη διαδικασία του. Το αίτημα υποβάλλεται στον πάροχο και όχι σε συγγενή ή σε άλλη υπηρεσία.

Ο αποκλεισμός από έναν πάροχο δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα αποκλεισμός από κάθε άλλη εταιρεία ή χώρο τζόγου. Αν διατηρείτε λογαριασμούς σε περισσότερους αδειοδοτημένους παρόχους, επικοινωνήστε ξεχωριστά με καθέναν και ρωτήστε πώς καλύπτονται οι διαφορετικές υπηρεσίες του. Μην ανοίξετε νέο λογαριασμό για να παρακάμψετε τον αποκλεισμό· ενημερώστε παράλληλα έναν έμπιστο άνθρωπο και εξετάστε δημόσια υποστήριξη, ώστε το μέτρο να συνοδεύεται από βοήθεια για τις αιτίες και τις συνέπειες του παιχνιδιού.

Βοήθεια για την οικογένεια

Μιλήστε σε ήρεμη στιγμή, χωρίς κοινό και χωρίς να ξεκινήσετε τη συζήτηση αμέσως μετά από απώλεια ή καβγά. Περιγράψτε συγκεκριμένα όσα έχετε παρατηρήσει, όπως απουσίες, κρυφές συναλλαγές ή χρήματα που λείπουν, και χρησιμοποιήστε φράσεις σε πρώτο πρόσωπο: «ανησυχώ για όσα συμβαίνουν» αντί για χαρακτηρισμούς. Ρωτήστε αν το άτομο δέχεται να επικοινωνήσει με δημόσια υπηρεσία ή να ζητήσει αξιολόγηση.

Η στήριξη δεν σημαίνει ότι αναλαμβάνετε τις οικονομικές συνέπειες. Μην πληρώνετε χρέη, μην παίρνετε δάνεια στο όνομά σας και μην καλύπτετε απώλειες ή ψέματα προς εργοδότες και συγγενείς. Μπορείτε να βοηθήσετε πρακτικά συνοδεύοντας το άτομο σε ραντεβού ή μένοντας μαζί του κατά την επικοινωνία με μια υπηρεσία, εφόσον το επιθυμεί. Συμφωνήστε καθαρά ποια βοήθεια μπορείτε να προσφέρετε και ποια οικονομικά όρια δεν θα παραβιάσετε.

Αναζητήστε δημόσιο πρόγραμμα που ασχολείται με εξαρτήσεις και ρωτήστε αν παρέχει συναντήσεις ή συμβουλευτική για οικογένειες. Το ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ, πλέον μέρος του ΕΟΠΑΕ, προσφέρει δωρεάν βοήθεια στην Αττική και μπορεί να αποτελέσει σημείο επικοινωνίας για το άτομο και τους οικείους του. Εκτός Αττικής, ζητήστε από τον οικογενειακό γιατρό ή δημόσια υπηρεσία ψυχικής υγείας να σας κατευθύνει στην κατάλληλη τοπική δομή.

Η ψυχολογική υποστήριξη για την οικογένεια έχει αξία ακόμη κι αν το άτομο δεν είναι έτοιμο να ζητήσει θεραπεία. Οι συγγενείς μπορούν να μάθουν πώς να επικοινωνούν χωρίς απειλές, να διατηρούν σταθερά όρια και να διαχειρίζονται την πίεση που προκαλούν οι οικονομικές ή οικογενειακές συνέπειες. Οι δημόσιες υπηρεσίες παρέχουν βοήθεια δωρεάν και με εμπιστευτικότητα.

Συχνές ερωτήσεις για τον υπεύθυνο τζόγο

Οι απαντήσεις που ακολουθούν διευκρινίζουν πότε χρειάζεται αξιολόγηση, πώς ταξινομείται κλινικά ο εθισμός στον τζόγο και πού μπορείτε να απευθυνθείτε για στήριξη.

Πώς καταλαβαίνω ότι έχω πρόβλημα με τον τζόγο;

Μπορεί να υπάρχει πρόβλημα όταν ο τζόγος παύει να είναι εύκολα ελεγχόμενη δραστηριότητα και αρχίζει να επιβαρύνει την καθημερινότητα ή τις σχέσεις σας. Ενδείξεις είναι να σκέφτεστε συχνά το παιχνίδι, να αποκρύπτετε πόσο παίζετε ή να δυσκολεύεστε να σταματήσετε, παρότι έχετε αποφασίσει να το κάνετε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κυνήγι ζημιών: συνεχίζετε να παίζετε για να ανακτήσετε χρήματα που χάσατε, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι απώλειες και η αγωνία. Κανένα μεμονωμένο σημάδι δεν αρκεί για διάγνωση· αν αναγνωρίζετε επαναλαμβανόμενο μοτίβο, μια αξιολόγηση από ειδικό μπορεί να ξεκαθαρίσει τι συμβαίνει.

Είναι ο εθισμός στον τζόγο ασθένεια;

Ναι, η διαταραχή τζόγου αναγνωρίζεται ως κλινική διαταραχή και όχι ως απλή έλλειψη αυτοπειθαρχίας. Το DSM-5 την εντάσσει στις διαταραχές που σχετίζονται με ουσίες και εθιστικές συμπεριφορές, αναγνωρίζοντας ότι ο τζόγος μπορεί να ενεργοποιεί επίμονα μοτίβα συμπεριφοράς και απώλεια ελέγχου. Η ICD-11 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κατατάσσει τη διαταραχή τζόγου στις διαταραχές λόγω εθιστικών συμπεριφορών, με κωδικό 6C50. Οι ταξινομήσεις αυτές βοηθούν τους επαγγελματίες να αξιολογούν την κατάσταση και να οργανώνουν κατάλληλη φροντίδα· δεν σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος που παίζει έχει διαταραχή.

Πού μπορώ να ζητήσω βοήθεια;

Για βοήθεια στην Ελλάδα μπορείτε να απευθυνθείτε στις δημόσιες υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ ή να ζητήσετε ενημέρωση από το ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ. Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να σας καθοδηγήσουν προς αξιολόγηση και κατάλληλη υποστήριξη, ανάλογα με τις ανάγκες σας. Για παράδειγμα, η πρώτη επικοινωνία μπορεί να οδηγήσει σε συζήτηση με ειδικό, ενημέρωση για διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές ή παραπομπή σε υπηρεσία που αναλαμβάνει προβλήματα τζόγου. Μπορείτε να επικοινωνήσετε ακόμη κι αν δεν είστε βέβαιοι ότι πληρούνται κλινικά κριτήρια· η αναζήτηση πληροφόρησης δεν σας δεσμεύει να ακολουθήσετε συγκεκριμένη θεραπεία.

Πώς μπορώ να βοηθήσω ένα αγαπημένο πρόσωπο;

Μπορείτε να βοηθήσετε ξεκινώντας μια ήρεμη, ιδιωτική συζήτηση και προτείνοντας να αναζητήσετε μαζί εξειδικευμένη στήριξη. Περιγράψτε συγκεκριμένα όσα σας ανησυχούν, χωρίς κατηγορίες ή απειλές, και δώστε στο πρόσωπο χρόνο να απαντήσει. Μην καλύπτετε χρέη ή απώλειες, επειδή αυτό μπορεί να παρατείνει τις οικονομικές συνέπειες και να δυσκολέψει την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αν συμφωνεί, επικοινωνήστε με δημόσια υπηρεσία του ΕΟΠΑΕ ή με το ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ για ενημέρωση σχετικά με αξιολόγηση και διαθέσιμη υποστήριξη. Μπορείτε επίσης να ζητήσετε καθοδήγηση για τον δικό σας τρόπο επικοινωνίας και στήριξης.